درصورتی که اختراعی دارید و میخواهید اقدام به ثبت آن کنید، در ادامه همراه ما باشید تا با مدارک لازم و مراحلی که باید طی کنید آشنا شوید.
منظور از ثبت اختراع چیست
ثبت کردن اختراع فرآیندی حقوقی و رسمی است که طی آن، یک راهحل فنی جدید به نام مخترع یا مخترعان ثبت میشود و تحت حمایت قانون قرار میگیرد. زمانی که اقدام به ثبت اختراع میکنید، قانون به شما این حق را میدهد که برای مدت مشخص، بهرهبرداری انحصاری از اختراع خود داشته باشید.
در واقع ثبت کردن اختراع باعث میشود ایده شما از حالت ذهنی خارج شود و به یک دارایی قانونی تبدیل گردد که میتواند مبنای تولید، فروش، واگذاری امتیاز یا حتی جذب سرمایهگذار باشد. بدون ثبت اختراع، هیچ تضمینی برای حفظ حقوق شما در برابر کپیبرداری وجود ندارد.
مزایای ثبت کردن اختراع
ثبت اختراع مزایای متعددی برای مخترعان ایجاد میکند که میتواند مسیر علمی، شغلی و تجاری آنها را متحول کند. زمانی که اقدام به ثبت کردن اختراع میکنید، بهصورت رسمی بهعنوان مالک آن شناخته میشوید و از حمایتهای قانونی گستردهای بهرهمند خواهید شد.
برخی از مهمترین مزایای ثبت اختراع به شرح زیر است:
- ایجاد حق انحصاری برای تولید، فروش و بهرهبرداری از اختراع
- جلوگیری از کپیبرداری، تقلید و سوءاستفاده اشخاص حقیقی و حقوقی
- افزایش ارزش حقوقی و اقتصادی اختراع با دریافت گواهینامه رسمی
- امکان واگذاری حق بهرهبرداری از اختراع به دیگران در قبال دریافت حق امتیاز
- فراهم شدن بستر مناسب برای تجاریسازی و فروش گستردهتر محصول یا فناوری
- امکان پیگیری قانونی و طرح دعوی در صورت جعل یا استفاده غیرمجاز
- قابلیت انتقال حق اختراع ثبتشده به وراث مطابق قوانین جاری
- افزایش اعتبار علمی و حرفهای مخترع در داخل و خارج از کشور
- امکان ارائه و استفاده از اختراع ثبتشده در دانشگاهها و مراکز علمی داخلی و خارجی
- برخورداری از حمایتها و امتیازات بنیاد ملی نخبگان
- افزایش شانس دستیابی به فرصتهای شغلی، پژوهشی و تجاری بهتر
- امکان استفاده از تسهیلات مرتبط با کسری یا معافیت خدمت سربازی
شرایط ثبت اختراع در ایران
برای ثبت اختراع در ایران، لازم است در ابتدا مدارک هویتی خود را بهصورت کامل در سامانه ثبت اختراع بارگذاری کنید. این مدارک شامل تصویر شناسنامه و کارت ملی است و اگر بهعنوان شخص حقوقی اقدام میکنید، باید اسناد ثبتی شرکت مانند روزنامه رسمی را نیز ارائه دهید. کامل بودن این اطلاعات نقش مهمی در جلوگیری از تأخیر در روند و نحوه ثبت اختراع دارد.
توجه داشته باشید که در همه موارد، مخترع الزاماً مالک اختراع نیست. گاهی شما اختراع را به سفارش فرد یا مجموعهای دیگر انجام دادهاید و مالک اصلی، شخص سفارشدهنده است. در زمان ثبت، باید این موضوع را شفاف مشخص کنید تا حقوق طرفین بهدرستی رعایت شود.
در سامانه ثبت اختراعات باید یک نفر را بهعنوان دریافتکننده ابلاغها معرفی کنید. تمام پیامها، اخطارها و اطلاعیههای مربوط به پرونده از طریق پیامک یا ایمیل برای این شخص ارسال میشود، بنابراین انتخاب فرد مسئول اهمیت زیادی دارد. همچنین شما موظف هستید برای اختراع خود یک عنوان مشخص انتخاب کنید و اطلاعات فنی آن را بهصورت دقیق در سامانه وارد نمایید.
اختراعی قابل ثبت است که شرایط زیر را داشته باشد:
- اختراع باید جدید باشد و قبلاً ثبت نشده باشد
- دارای گام ابتکاری و غیر بدیهی باشد
- قابلیت استفاده عملی یا صنعتی داشته باشد
- قبل از ثبت، بهصورت عمومی افشا نشده باشد
- با نظم عمومی و اخلاق حسنه مغایرت نداشته باشد
مراحل ثبت اختراع در ایران
مراحل ثبت اختراع در ایران بهگونهای طراحی شده که از سراسر کشور بتوانید بدون نیاز به مراجعه حضوری اقدام کنند. بخش اصلی این فرآیند از طریق سامانه رسمی مرکز مالکیت معنوی انجام میشود.
- مرحله اول: ورود به سامانه ثبت اختراعات
ابتدا از طریق تلفن همراه یا رایانه متصل به اینترنت وارد سایت مرکز مالکیت معنوی به نشانیssaa.ir میشوید و از صفحه اصلی به میز خدمات الکترونیک دسترسی پیدا میکنید. - مرحله دوم: ثبتنام یا ورود به حساب کاربری
در صورتی که قبلاً ثبتنام نکردهاید، یک حساب کاربری ایجاد میکنید. هر شخص فقط یکبار ثبتنام میکند و میتواند همه پروندههای قبلی و جدید خود را در همین سامانه مدیریت کند. - مرحله سوم: جستوجوی اختراعات پیشین
قبل از ثبت اظهارنامه، میتوانید اختراعات ثبتشده قبلی را جستوجو کنید تا مطمئن شوید ایده شما قبلاً به نام شخص دیگری ثبت نشده است. - مرحله چهارم: آمادهسازی مدارک ثبت اختراع
در این مرحله باید مدارکی مانند توصیف اختراع، ادعاها، خلاصه فنی، نقشهها و مدارک هویتی مخترع یا متقاضی بهصورت دقیق و کامل آماده شود. - مرحله پنجم: تکمیل و ارسال اظهارنامه الکترونیکی
با انتخاب گزینه «ثبت اظهارنامه الکترونیکی»، اطلاعات اختراع را وارد کرده و مدارک موردنیاز را در سامانه بارگذاری میکنید. - مرحله ششم: پرداخت هزینه قانونی تشکیل پرونده
پس از ثبت اظهارنامه، هزینه قانونی تشکیل پرونده را باید از طریق سامانه پرداخت کنید تا پرونده وارد مرحله بررسی شود. - مرحله هفتم: پیگیری پرونده و رفع اخطارها
در صورت وجود نقص یا ایراد، اخطارها از طریق سامانه اعلام میشود و شما باید در مهلت مقرر آنها را اصلاح کنید. - مرحله هشتم: داوری تخصصی اختراع
در برخی پروندهها، اختراع برای بررسی فنی به مراجع داوری تخصصی ارجاع داده میشود تا نوآوری و قابلیت فنی آن ارزیابی گردد. - مرحله نهم: انتشار آگهی و دریافت گواهینامه
پس از تأیید نهایی، آگهی ثبت اختراع در روزنامه رسمی منتشر میشود و با مراجعه نهایی، گواهینامه ثبت اختراع به شما تحویل داده خواهد شد.
مدارک ثبت اختراع
هرگونه نقص یا ابهام در مدارک ثبت اختراع میتواند باعث تأخیر یا رد درخواست شود. بنابراین حتما مدارک زیر را به طور کامل فراهم کنید:
- اظهارنامه ثبت اختراع در 3 نسخه
- توصیف کامل و فنی اختراع
- ادعا یا ادعاهای اختراع
- خلاصهای از توصیف اختراع
- نقشهها یا تصاویر فنی در صورت لزوم
- مدارک هویتی متقاضی و مخترع
- رسید پرداخت هزینههای قانونی
- مدارک نماینده قانونی در صورت وجود
- آخرین روزنامه رسمی و کارت ملی صاحبان امضا و آگهی آخرین تغییرات برای اشخاص حقوقی
هزینه ثبت اختراع در ایران
هزینه ثبت اختراع در ایران شامل هزینه تشکیل پرونده، بررسی، داوری و انتشار آگهی رسمی است که بسته به نوع متقاضی و مراحل پرونده برای هر اختراعی متفاوت است.
لازم به ذکر است که هزینه ثبت اختراع فقط در مرحله اولیه نیست. اگر میخواهید اختراع تا مدتها به اسم شما ثبت بماند، باید به صورت دورهای هزینهای پرداخت کنید. زمانی که اختراع شما ثبت میشود، گواهی صادرشده دارای اعتبار بیستساله است، اما این اعتبار تنها در صورتی پابرجا میماند که هزینههای سالانه آن در موعد مقرر پرداخت شود.
| هزینه | شخص حقیقی | شخص حقوقی |
|---|---|---|
| هزینه ثبت اظهارنامه اختراع | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| هزینه ثبت سالانه اختراع | ۱۵۰٬۰۰۰ تومان | ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان |
| هزینه استعلام برای انتقال، اجازه بهرهبرداری یا اعراض | ۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| حقثبت انتقال قراردادی یا قهری | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| حق ثبت مجوز بهرهبرداری (قرارداد لیسانس) یا فسخ و خاتمه آن | نصف هزینه ثبت انتقال | نصف هزینه ثبت انتقال |
ثبت کردن اختراع چقدر زمان میبرد
مدت زمان ثبت اختراع به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از جمله کامل بودن مدارک، پیچیدگی اختراع و سرعت پاسخگویی شما به اخطارها. به همین دلیل، زمان دقیق برای همه پروندهها یکسان نیست.
بهصورت میانگین، نحوه ثبت اختراع در ایران ممکن است چند ماه تا بیش از یک سال طول بکشد. با آشنایی کامل با نحوه ثبت شدن اختراع و پیگیری منظم، میتوانید این زمان را تا حد زیادی کاهش دهید.
چه مواردی را به عنوان اختراع نمیتوان ثبت کرد
قانون ثبت اختراعات برخی موضوعات را بهطور صریح از شمول ثبت خارج کرده است. ازجمله:
- اکتشافات علمی، فرضیهها، نظریههای پژوهشی و مفاهیم صرفاً علمی
- فرمولها، الگوریتمها و شیوههای محاسباتی و ریاضی
- آثار هنری، ادبی و خلاقیتهایی که جنبه فنی و کاربرد صنعتی ندارند
- روشها و پروتکلهای تشخیص، درمان یا پیشگیری از بیماریهای انسان و حیوان
- دستورالعملها و قواعد مرتبط با فعالیتهای تجاری، مدیریتی یا اجتماعی
- فرآیندهای طبیعی زیستی، روشهای بیولوژیکی و منابع ژنتیکی موجود در طبیعت
- ایدهها یا اختراعاتی که پیشتر به نام فرد یا مجموعه دیگری به ثبت رسیدهاند
تفاوت طرح صنعتی با اختراع
اختراع یعنی ساخت یا ارائه یک محصول یا روش کاملاً جدید که قبلاً وجود نداشته و بهطور مستقیم در فرآیند تولید یا کارکرد یک وسیله نقش دارد. اما طرح صنعتی بیشتر به ظاهر، شکل و زیبایی یک محصول مربوط میشود و الزاماً باعث بهوجود آمدن یک فناوری یا محصول جدید نمیشود. مثلاً طراحی یک لباس فقط ظاهر آن را متفاوت میکند و کاربرد فنی تازهای ایجاد نمیکند، اما طراحی بدنه خودرو با اینکه ظاهری است، همچنان در صنعت خودروسازی قابل استفاده برای ساخت ماشین جدید است.
سخن پایانی
نحوه ثبت اختراع گام مهمی برای محافظت از خلاقیت و افزایش ارزش ایدههای شماست. اگر قصد دارید اقدام به ثبت کردن اختراع خود کنید، میتوانید از کارشناسان متخصص خانه تجار کمک بگیرید و 0 تا 100 مراحل ثبت را به آنها بسپارید.
سوالات متداول
