از این رو در این مقاله هر آنچه که باید در مورد این شرکتها بدانید، از تعریف شرکت بازرگانی گرفته تا نحوه ثبت آن را بررسی میکنیم. اگر به فکر راهاندازی یک کسبوکار رسمی هستید یا میخواهید وارد عرصه تجارت شوید، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.
شرکت بازرگانی چیست؟
وقتی میپرسیم شرکت بازرگانی چیست، در واقع داریم درباره یک نوع شخصیت حقوقی صحبت میکنیم که فعالیت اصلیاش، انجام معاملات تجاری مثل خرید، فروش، صادرات، واردات و توزیع کالا یا خدمات است. این شرکت که یکی از انواع شرکت ها است، به صورت قانونی تأسیس میشود و اجازه دارد در چارچوب قوانین، تجارت کند و سودآوری داشته باشد.
در قانون تجارت، تعریف شرکت بازرگانی به صورت مشخص بیان نشده است، اما ماده ۵۷۱ قانون مدنی، شرکت را اینگونه تعریف میکند:
“شرکت عبارت است از اجتماع حقوق مالکین متعدد در شیء واحد به نحو اشاعه”
اما این قانون، بیشتر به شرکتهای مدنی اشاره دارد و نمیتواند تمام ویژگیهای شرکتهای بازرگانی یا تجاری را پوشش دهد. بنابراین حقوقدانان تعاریف دیگری برای شرکت بازرگانی ارائه دادهاند، که به شرح زیر است:
“شرکت تجاری قراردادی است که طی آن دو یا چند شخص توافق میکنند تا سرمایهای مستقل، متشکل از آوردههای خود، ایجاد کرده و آن را به فعالیتی خاص اختصاص دهند؛ و در سود و زیانهای ناشی از آن سهیم باشند.”
“شرکتی است که ماهیت قراردادی دارد، بر پایه قوانین تجارت شکل میگیرد، دارای شخصیت حقوقی مستقل است و سرمایه آن بهصورت اشاعه میان شرکا تقسیم نمیشود.”
انواع شرکت بازرگانی
برای درک بهتر اینکه کار شرکت بازرگانی چیست، باید با دستهبندی کلی آن یعنی انواع شرکت های بازرگانی آشنا باشید. این شرکتها بر اساس نحوه مشارکت و میزان تأثیرگذاری سرمایه یا اشخاص، به چند گروه مختلف تقسیم میشوند.
در ادامه با انواع شرکتهای بازرگانی آشنا میشوید:
1. شرکت های بازرگانی سرمایه ای
شرکتهای سهامی معمولاً در این گروه قرار میگیرند. در این نوع شرکتها، میزان سرمایهای که هر شریک وارد میکند، تعیینکننده میزان مسئولیت و نفوذ او در تصمیمگیریهاست؛ یعنی سرمایه حرف اول را میزند. این مدل بیشتر برای پروژههای بزرگ که سرمایه زیادی نیاز دارند، مناسب است.
2. شرکت های بازرگانی شخصی
در این نوع شرکتها، خود افراد یعنی شخصیت حقیقی شرکا اهمیت زیادی دارد و همه چیز بر پایه اعتماد بین آنها شکل میگیرد. ویژگی مهم این شرکتها این است که اگر شرکت بدهی داشته باشد یا دچار ضرر شود، همه شرکا با تمام دارایی شخصی خودشان مسئول جبران آن هستند، نه فقط با سرمایهای که به شرکت آوردهاند. یعنی مسئولیتشان محدود نیست.
3. شرکت های بازرگانی مختلط
این نوع از انواع شرکت های بازرگانی، ترکیبی از دو مدل قبلی است؛ یعنی هم سرمایه و هم شخصیت شرکا تأثیرگذار است. در این شرکتها معمولاً برخی شرکا مسئولیت نامحدود دارند و برخی دیگر صرفاً سرمایهگذار هستند. این ساختار برای گروههایی مناسب است که هم به سرمایه نیاز دارند و هم به تخصص و حضور فعال برخی افراد.
4. شرکت های کمیتی
در این نوع شرکتها، تعداد افراد و همکاری بین آنها نقش اصلی دارد. یعنی شرکت زمانی شکل میگیرد که گروهی از افراد با هدف مشترک کنار هم قرار بگیرند و با همکاری هم پیش روند. تمرکز این شرکتها بیشتر روی برطرف کردن نیازهای اعضاست، نه فقط کسب سود.
معمولاً این مدل ساختار، در شرکتهای تعاونی دیده میشود؛ جایی که افراد مختلفی با هم شریک میشوند تا به کمک هم، کالا یا خدماتی را ارائه دهند که بهتنهایی تهیه آن برایشان سخت است.
اقسام شرکت های بازرگانی
حالا که با تعریف شرکت بازرگانی و انواع اصلی آن آشنا شدید، بهتر است نگاهی به اقسام شرکتهای بازرگانی از منظر حقوقی بیندازیم. این تقسیمبندی بر پایه قانون تجارت انجام شده و هر کدام شرایط ثبت، نحوه اداره و میزان مسئولیت متفاوتی دارند.
اقسام شرکتهای بازرگانی عبارتاند از:
- شرکت سهامی: در این نوع شرکت، سرمایه به سهام تقسیم میشود و مسئولیت هر سهامدار به اندازه سهم اوست. معمولاً برای فعالیتهای بزرگ تجاری کاربرد دارد و میتواند عام یا خاص باشد.
- شرکت تضامنی: در این قالب، شرکا مسئولیت کامل و نامحدود در قبال بدهیهای شرکت دارند.
- شرکت با مسئولیت محدود: شرکت با مسئولیت محدود یکی از رایجترین مدلها برای کسبوکارهای کوچک تا متوسط است که در آن، مسئولیت شرکا محدود به میزان سرمایه آنها در شرکت است.
- شرکت مختلط غیر سهامی: ترکیبی از شرکای فعال با مسئولیت نامحدود و شرکای صرفاً سرمایهگذار با مسئولیت محدود.
- شرکت مختلط سهامی: شباهت زیادی به نوع غیر سهامی دارد، با این تفاوت که بخشی از سرمایه به شکل سهام عرضه میشود.
- شرکت نسبی: در این مدل، مسئولیت شرکا در قبال بدهیهای شرکت به نسبت سهم هر کدام از آنهاست.
- شرکت تعاونی تولید و مصرف: این شرکتها با هدف برطرف کردن نیازهای مشترک اعضا تشکیل میشوند. اعضا میتوانند تولیدکننده یا مصرفکننده باشند و در سود و تصمیمگیریها شریکاند.
ویژگی و خصوصیات شرکت بازرگانی چیست
برای پاسخ به این سؤال که ویژگی و خصوصیات شرکت بازرگانی چیست، باید ابتدا به نوع فعالیت این شرکتها نگاهی کنیم. شرکتهای بازرگانی، برخلاف شرکتهای تولیدی، تمرکز خود را بر دادوستد کالاها و خدمات قرار دادهاند. این یعنی محور فعالیت آنها، خرید، فروش، واردات، صادرات و توزیع است؛ حتی اگر خودشان تولیدکننده نباشند.
آنچه این شرکتها را متمایز میکند، ویژگیهایی است که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
- شرکتهای بازرگانی ممکن است خودشان محصولی تولید نکنند، اما با خرید و فروش محصولات دیگران یا گرفتن نمایندگی انحصاری، بهعنوان واسطه وارد بازار میشوند و نقش مؤثری در چرخه تجارت ایفا میکنند.
- یکی از فعالیتهای اصلی این شرکتها، واردات کالا به کشورهای خارجی یا صادر کردن محصولات داخلی به بازارهای بینالمللی است.
- شرکتهای بازرگانی میتوانند در نمایشگاهها و همایشهای داخلی و خارجی شرکت کرده یا نمایندگی داشته باشند، که این امر به توسعه بازار و گسترش روابط تجاریشان کمک میکند.
- این شرکتها معمولاً بهواسطه ماهیت کاری خود، توانایی دریافت وامهای بانکی و افتتاح اعتبار اسنادی (LC) را دارند، که برای واردات و صادرات بینالمللی ضروری است.
- یکی دیگر از قابلیتهای کلیدی این شرکتها، ترخیص قانونی کالا از گمرک است.
نحوه ثبت شرکت های بازرگانی
برای ثبت شرکت بازرگانی، ابتدا باید نوع شرکت مورد نظر را از میان انواع شرکت بازرگانی (مانند مسئولیت محدود، سهامی خاص یا تضامنی) انتخاب کنید. سپس لازم است اساسنامه شرکت را تنظیم کرده، نام و موضوع فعالیت را مشخص نمایید و سرمایه اولیه را فراهم کنید. تمامی این مراحل باید از طریق اداره ثبت شرکتها انجام شود. بعد از ثبت رسمی، باید کارت بازرگانی دریافت کنید تا بتوانید بهطور قانونی در حوزه واردات، صادرات یا معاملات تجاری فعالیت کنید.
حتی اگر بهخوبی بدانید که شرکت بازرگانی چیست، باز هم ممکن است برای ثبت رسمی آن به کمک کارشناسان با تجربه نیاز داشته باشد. در این راستا میتوانید از راهنمایی کارشناسان ما در خانه تجار کمک بگیرید.
مزایای تاسیس شرکت بازرگانی
تاسیس شرکت بازرگانی میتواند نقطه شروعی برای ورود حرفهای به دنیای تجارت داخلی و بینالمللی باشد. این شرکتها به شما اجازه میدهند با چارچوب قانونی و اعتبار حقوقی، فعالیتهای بازرگانی را توسعه دهید و بازار گستردهتری را هدف بگیرید. اگر به دنبال افزایش اعتبار، انعقاد قراردادهای بزرگ و توسعه ارتباطات تجاری هستید، تاسیس چنین شرکتی مزایای زیادی برایتان دارد از جمله:.
- با ثبت شرکت میتوانید بهصورت رسمی قرارداد ببندید، فاکتور صادر کنید و در مزایدهها یا مناقصات شرکت نمایید.
- ثبت شرکت و گرفتن کارت بازرگانی، راه را برای تجارت بینالمللی باز میکند.
- شرکتهای بازرگانی میتوانند از تسهیلات مالی داخلی و خارجی بهرهمند شوند.
- مشتریان تمایل بیشتری به همکاری با شرکتهای رسمی دارند تا اشخاص حقیقی.
- با داشتن یک شرکت بازرگانی میتوانید برند خود را توسعه داده و در بازارهای داخلی و خارجی جایگاه خوبی پیدا کنید.
- میتوانید به صورت رسمی در رویدادهای تجاری داخلی و بینالمللی شرکت کنید.
آیا تاسیس شرکتهای بازرگانی معایب یا چالش دارد؟
هرچند تأسیس شرکت بازرگانی فرصتهای زیادی برایتان را فراهم میکند، اما مانند هر مسیر تجاری دیگر، با چالشها و مسئولیتهایی هم همراه است. پیش از ورود به این حوزه، بهتر است از مشکلات احتمالی آگاه باشید تا با دید باز و برنامهریزی دقیق پیش بروید.
برخی از چالشها و معایب تأسیس شرکتهای بازرگانی به شرح زیر است:
- مراحل اداری ثبت شرکت و دریافت کارت بازرگانی ممکن است زمانبر و گاهی پرهزینه باشد.
- راهاندازی یک شرکت فعال در حوزه واردات یا صادرات نیاز به سرمایهگذاری مالی دارد.
- ورود به بازار بازرگانی، بهویژه در زمینههایی مانند واردات کالا، با رقابت بالایی همراه است.
- فعالیت در این حوزه بدون آشنایی با قوانین تجارت داخلی و بینالمللی میتواند خطرآفرین باشد.
- بعد از ثبت، شرکت موظف به ارائه اظهارنامه مالیاتی و پرداخت تعهدات بیمهای است.
- نوسانات اقتصادی و ارزی میتوانند به سود و زیان مستقیم در معاملات واردات یا صادرات منجر شوند.
شرایط دریافت مجوز شرکت بازرگانی
برای راهاندازی یک شرکت بازرگانی، نیاز به مجوز شروع فعالیت از اداره ثبت شرکتها و تکمیل الزامات قانونی مربوط به ثبت شرکت دارید. موارد زیر معتبرترین و کاملترین الزامات برای تأسیس شرکت بازرگانی هستند:
شرایط کلی برای تأسیس شرکت بازرگانی
شرکت بازرگانی در ایران معمولاً در قالب سهامی خاص یا مسئولیت محدود ثبت میشود. شرایط اولیه:
داشتن موضوع فعالیت بازرگانی در اساسنامه
داشتن حداقل دو شریک برای مسئولیت محدود و سه سهامدار برای سهامی خاص
تعیین سمتها: مدیرعامل، رئیس هیئتمدیره، اعضای هیئتمدیره
انتخاب نام تجاری منحصربهفرد قابل ثبت
داشتن آدرس قانونی برای شرکت (اجارهنامه رسمی یا سند)
شرایط قانونی و اداری برای ثبت شرکت بازرگانی
شرکت بازرگانی از نظر مقررات دو نوع است:
شرکت بازرگانی عادی (ثبت در اداره ثبت شرکتها) → بدون نیاز به مجوز خاص
شرکت بازرگانی با فعالیتهای خاص مانند
- صادرات و واردات
- خرید و فروش کالاهای خاص
- ترخیص کالا
این موارد پس از ثبت شرکت ممکن است نیاز به اخذ مجوزهای تکمیلی داشته باشند (مثل کارت بازرگانی، مجوز وزارت صمت، مجوز اصناف برای فروشگاه، مجوز بهداشت و …).
مثال هایی از شرکت های بازرگانی در ایران
برای درک بهتر اینکه شرکت بازرگانی چیست و چطور فعالیت میکند، بهتر است نگاهی به نمونههای واقعی از شرکتهای بازرگانی در ایران داشته باشیم. این مثالها کمک میکنند تا با تعریف شرکت بازرگانی بهتر آشنا شوید و بدانید این کسبوکارها چگونه در دنیای واقعی رشد میکنند و اثرگذار هستند.
شرکت بازرگانی دولتی ایران
این شرکت زیرمجموعه وزارت جهاد کشاورزی است و وظیفه تأمین و توزیع کالاهای اساسی مانند گندم، برنج و روغن را بر عهده دارد. سابقه آن به سال ۱۳۵۳ بازمیگردد و امروزه نقش مهمی در تنظیم بازار کالاهای اساسی دارد.
شرکت بازرگانی پتروشیمی
فعال در حوزه صادرات محصولات پتروشیمی که از سال ۱۳۶۹ فعالیت خود را آغاز کرده و یکی از بزرگترین فعالان تجارت پتروشیمی در ایران به شمار میرود. هدف اصلی آن، عرضه بینالمللی و داخلی محصولات شیمیایی و پلیمری است.
شرکت بازرگانی بهران
تأسیسشده در سال ۱۳۷۳ و وابسته به شرکت نفت بهران، این شرکت در زمینه توزیع فرآوردههای نفتی فعالیت دارد. روزانه هزاران خودرو در جایگاههای آن سوختگیری میکنند و بخش قابل توجهی از مصرف سوخت کشور را پوشش میدهد.
سخن پایانی
به طور کلی در پاسخ به این پرسش که شرکت بازرگانی چیست، میتوان گفت این نوع شرکتها یکی از ارکان اصلی اقتصاد هستند که با فعالیت در حوزههایی مثل خرید و فروش، صادرات و واردات، نقش مهمی در رشد کسبوکارها ایفا میکنند. با شناخت تعریف شرکت بازرگانی، انواع، ویژگیها و مزایای آن، میتوان بهتر تصمیم گرفت که آیا تأسیس چنین شرکتی برای مسیر تجاری شما مناسب است یا خیر.
اگر شما هم به فکر راهاندازی یا توسعه کسبوکار تجاری خود هستید، کارشناسان خانه تجار میتوانند به شما در این فرآیند کمک کنند. جهت ارتباط با شمارههای مندرج در سایت تماس حاصل نمایید.
سوالات متداول
